Pages Menu
TwitterRssFacebook
Menu

Αρθρογράφηση

1,337 Συνολικές προβολές, 1 Προβολές σήμερα

Η αιχμηρή άποψη του καθηγητή Στάθη Παπαβασιλείου

Η αιχμηρή άποψη του καθηγητή Στάθη Παπαβασιλείου

Η αιχμηρή άποψη του καθηγητή Στάθη Παπαβασιλείου, απόφοιτου της Βαρβακείου Προτύπου Σχολής 1968…

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμορφώσεις Οβιδίου

Μεταμορφώσεις Οβιδίου

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Σπύρος Μοσχονάς υπήρξε συνδιευθυντής στο Βαρβάκειο στη δεκαετία του 1970, ενώ στη συνέχεια εξελέγη καθηγητής φιλοσοφίας στο ΤΕΦΑΑ Αθηνών. Πιστεύω ότι  όλοι όσοι τον είχατε καθηγητή θα διατηρείτε τις καλύτερες εντυπώσεις.  Σήμερα, στα ογδόντα του είναι εξαιρετικά δραστήριος:  εκδίδει το περιοδικό Φιλοσοφία και Παιδεία,  προεδρεύει στην Ένωση Καθηγητών για την προαγωγή της φιλοσοφίας στην εκπαίδευση (Ε.Κ.Δ.Ε.Φ.),  διδάσκει σε φιλοσοφικά σεμινάρια και οργανώνει ημερίδες με φιλοσοφικά θέματα που συνήθως διεξάγονται στο βιβλιοπωλείο του Πατάκη. Συνημμένα, επισυνάπτω κείμενό του από το τελευταίο τεύχος του περιοδικού με τίτλο Μεταμορφώσεις Οβιδίου που αναφέρεται στα των προτύπων σχολείων και στους γνωστούς χειρισμούς της πολιτικής ηγεσίας το προηγούμενο διάστημα. Διαβάστε το ! Φιλικά Δημήτρης Τζάνας   Μεταμορφώσεις Οβιδίου Μοιραστείτε το...

Διαβάστε περισσότερα

Από την καταστροφή στη δημιουργία

Από την καταστροφή στη δημιουργία

Η ανάγκη βαθιάς σκέψης, όπως εκείνη του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, πάνω στα μεγάλα προβλήματα και το όραμά του για μια εμπειρική, ολιστική , προσέγγιση… Επίκαιρα και αναγκαία ίσως, όσο ποτέ άλλοτε για τη χώρα μας. Ακολουθεί το άρθο Από την καταστροφή στη δημιουργία της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΣΩΚΟΥ δημοσιεύθηκε στο kathimerini.gr Η βόλτα στην προκυμαία του Τζόρτζταουν είναι ένας αγαπημένος, ειδυλλιακός περίπατος των κατοίκων της Ουάσιγκτον. Η όχθη του ποταμού Ποτόμακ δίπλα στην ιστορική περιοχή και το ομώνυμο πανεπιστήμιο ήταν η πρώτη που αποφασίσθηκε να μετατραπεί σε πάρκο το 1968. Χρειάσθηκε να περάσουν δεκαετίες προτού αυτό το παράδειγμα επεκταθεί σε όλο το μήκος του ποταμού, όπου οι εργασίες ανάπλασης εξελίσσονται σήμερα ολοταχώς. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι ο αρχιτέκτονας που ανέλαβε το έργο ήταν ένας Ελληνας αντιστασιακός, που είχε αναλάβει το αποθαρρυντικό έργο της καταγραφής των συντριπτικών απωλειών της Ελλάδος κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο; Η εργασία του Κωνσταντίνου Δοξιάδη ήταν έτοιμη αμέσως μετά την απελευθέρωση, παρουσιάσθηκε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και κυκλοφόρησε το 1945 σε τέσσερις γλώσσες. Με τίτλο «Αι Θυσίαι της Ελλάδος στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», κατέγραφε σε ένα αισθητικά άρτιο λεύκωμα τις απώλειες της χώρας, από τον αριθμό των κατεστραμμένων γεφυρών και δρόμων μέχρι τις ζημιές στην παραγωγή και τις χαμένες ανθρώπινες ζωές κατά τη διάρκεια της κατοχής. Η καταγραφή έθεσε τις βάσεις για τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση, ενώ ο ίδιος διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην ανασυγκρότηση, ως συντονιστής, υφυπουργός και εκπρόσωπος της Ελλάδας σε διεθνείς συνόδους και τις διαπραγματεύσεις για τις ιταλικές αποζημιώσεις. Αυτή η διεθνής εμπειρία άνοιξε στον Κωνσταντίνο Δοξιάδη τις πόρτες του κόσμου, όπου η καριέρα του απογειώθηκε τις επόμενες δεκαετίες, με γραφεία σε πολλές αμερικανικές πόλεις και μεγαλόπνοα αναπτυξιακά έργα στον λεγόμενο τότε «Τρίτο Κόσμο»: Μεταξύ εκατοντάδων έργων και μελετών, σχεδίασε τη νέα πρωτεύουσα του Πακιστάν Ισλαμαμπάντ, την ανάπτυξη του Ριάντ και της Βαγδάτης, αλλά και τα κέντρα του Ντιτρόιτ και του Μαϊάμι. Η κληρονομιά του Δοξιάδη παρουσιάσθηκε την περασμένη εβδομάδα σε μία εκδήλωση της Ενωσης για τη Διαφύλαξη της Ελληνικής Κληρονομιάς στην Ουάσιγκτον, παρουσία παλαιών φίλων και συνεργατών του. Εκτός από το έργο του, αναδείχθηκε το όραμά του της «Οικουμενούπολης», μίας πόλης που αναπτύσσεται σε κύκλους, χωρίς να χάνεται η ανθρώπινη κλίμακα – δηλαδή η αίσθηση της γειτονιάς. Στις σημερινές δύσκολες συνθήκες, όμως, το παράδειγμα της διεθνούς επαγγελματικής επιτυχίας του Δοξιάδη και της συμβολής του στην ανάπτυξη εμπνέει ίσως ακόμη περισσότερο από το πρωτοποριακό έργο του. Ο Κωστής Τορέγκας από το Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον απέδωσε την επιτυχία του Δοξιάδη στην τόλμη του να υπερβαίνει το παρελθόν για να αλλάξει το μέλλον. Αντί της συνήθους πρόβλεψης των μελλοντικών αναγκών με βάση το παρελθόν, ο Δοξιάδης οραματιζόταν και σχεδίαζε μία καλύτερη πορεία, είπε. Ακριβώς ό,τι χρειάζεται η Ελλάδα σήμερα, σχολίασαν μέλη του κοινού, πολλοί από τους οποίους ήταν Eλληνες ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και στελέχη διεθνών οργανισμών όπως η Παγκόσμια Τράπεζα. Αναφορά έγινε και στα συνέδρια της Δήλου που διοργάνωνε ο Δοξιάδης, με τη συμμετοχή ξένων επιστημόνων διαφορετικών τομέων και τη μεταξύ τους συνεργασία για την επίτευξη ενός συλλογικού στόχου. Σήμερα, η ανάγκη βαθιάς σκέψης πάνω στα μεγάλα προβλήματα είναι ίσως μεγαλύτερη από ποτέ, όπως και η πρόκληση της σύνθεσης για τη λύση τους. Μπορεί να μην κατάφερε να δημιουργήσει την επιστήμη της «οικιστικής», αλλά το όραμα του Δοξιάδη για μία εμπειρική, ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει διαφορετικές επιστήμες είναι ο κατάλληλος τρόπος να προσεγγίσει κανείς τα πολυσύνθετα σημερινά προβλήματα. Το...

Διαβάστε περισσότερα

Η χαρισματική παιδαγωγός Πανώρια Ρέλια

Η χαρισματική παιδαγωγός Πανώρια Ρέλια

Το Σάββατο, 23 Ιουνίου 2001, έφυγε από τη ζωή η Πανώρια Ρέλια αθόρυβα και διακριτικά, όπως έζησε, ύστερα από εξάμηνη πάλη με την ανίατη νόσο, την οποία αντιμετώπισε με αξιοπρέπεια και εγκαρτέρηση, με την τλημοσύνη του πνευματικού ανθρώπου. Ηταν ένα απομεσήμερο της 24ης Ιουνίου που την κατευοδώσαμε, στο τελευταίο της ταξίδι, οι στενοί της φίλοι, οι προσφιλείς της συγγενείς και σύσσωμο το χωριό της Γκούρας, στη φενεατική γη όπου γεννήθηκε. Γέννημα και θρέμμα της ορεινής Κορινθίας, η Πανώρια Ρέλια αφιέρωσε όλη της τη ζωή στην επιστήμη και στην εκπαίδευση, τις οποίες διακόνησε, ως πιστή θεραπαινίδα, «έργω και λόγω», περισσότερο από σαράντα χρόνια. Θυσία πραγματική στην υπόθεση της παιδείας ήταν το έργο της το εκπαιδευτικό πρόσφερε αφειδώλυτα την επιστημονική της ικμάδα και τη χαρισματική της διδαχή, της ποιητικής εμβέλειας και ποιότητας διδασκαλία της από την Κύπρο (10 χρόνια στο Γυμνάσιο της Λεμεσού), τη Ρόδο, την Ηλιούπολη, την Αθήνα, τη Λίμνη Ευβοίας, την Κορινθία ως τη Βόννη της Γερμανίας, ανεβαίνοντας αξιοκρατικά όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας, ως γυμνασιάρχης λυκειάρχης, γενικός επιθεωρητής Μ.Ε. και συντονίστρια σχολείων της Κεντρικής Ευρώπης. Μια λαμπρή καριέρα μιας γυναίκας εκπαιδευτικού και διακεκριμένης επιστήμονος που σηματοδότησε τον εκπαιδευτικό χώρο με την αγωνιστική της παρουσία, το αταλάντευτο ήθος, την πίστη στις δημοκρατικές αξίες την έντονη πνευματική δράση. Με τις σπάνιες αρετές που την κοσμούσαν «χρυσό στεφάνι ο ήλιος» αφιλοκέρδεια και ανιδιοτέλεια, εντιμότητα και υπευθυνότητα, προσήλωση στο χρέος, ευαισθησία και συνέπεια, ακάματη δραστηριότητα και μαχητικότητα, αποτέλεσε το πρότυπο για εκατοντάδες μαθητές και καθηγητές που ευτύχησαν να μαθητεύσουν κοντά της. Με τη θητεία της ως καθηγήτρια και διευθύντρια στη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή -η πρώτη γυναίκα διευθύντρια στο πνευματικό αυτό Ιδρυμα- σφράγισε καθοριστικά με τη χαρισματική της προσωπικότητα και την επιστημονική της δωρεά τη φυσιογνωμία του ιστορικού σχολείου. Με τους μαθητές της είχε πολύ καλή σχέση και συνεργασία θα την θυμούνται εσαεί για την ακεραιότητα του χαρακτήρα της, την παιδαγωγική και επιστημονική της κατάρτιση, το δημοκρατικό της ήθος. Αυτό το ήθος κατόρθωσε να κρατήσει υψηλό και σε καιρούς χαλεπούς, στα δύσκολα χρόνια της δικτατορίας, και στη συνέχεια, τιμώντας τη θυσία της νεολαίας με τη συμμετοχή, παρά την απαγόρευση, μαθητών και καθηγητών στις εκδηλώσεις του Πολυτεχνείου «βωμός δ’ ο τάφος», τον σιμωνίδειο αυτόν στίχο ανέγραψε η Πανώρια Ρέλια στο στεφάνι που κατέθεσε το Βαρβάκειο. Το έργο και η προσωπικότητά της έτυχαν της αναγνώρισης των πολλών και των ολίγων. Ο τότε υπουργός Παιδείας Γ. Ράλλης εκτίμησε και αναγνώρισε δημόσια το κύρος και την πληρότητα της επιστημονικής της υπόστασης η Jacpueline de Romilly, η κορυφαία Γαλλίδα ελληνίστρια, στο πέρασμά της από τη Βαρβάκειο θαύμασε την ακτινοβολούσα παιδεία της το γερμανικό κράτος την παρασημοφόρησε για το μέγεθος και την ποιότητα του έργου της. Ολοι εμείς που τύχη αγαθή ζήσαμε κοντά της, που γευτήκαμε τους χυμούς της ψυχής της, την ποιητική της ευαισθησία, τον αρχιτεκτονημένο λόγο της και βιώσαμε τη θυσία της προσφοράς της ευχόμαστε καλό ταξίδι: «υπό κεύθεσι γαίης Κορινθίης, είν Αΐδαιο δόμοις», στα Ηλύσια πεδία της αθανασίας, τούτο μόνο θνητοίς ίσον πέλει. Ο Μάνος Κοντολέων με τη γνωστή αναλυτική του τεχνική, που αναδεικνύει τη λεπτομέρεια και αποδίδει μ’ επιμέλεια τις εσωτερικές πτυχές των ψυχικών τοπίων, πολιόρκησε διεξοδικά το ιδιότυπο φαινόμενο του ευνούχου-ιθύνοντα που ήταν κάποτε υπεύθυνος για τις τύχες λαών και εθνών. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο www.kathimerini.gr Μοιραστείτε το...

Διαβάστε περισσότερα

Ισες αλλά όχι ίδιες ευκαιρίες, με τη γραφίδα της Αιμιλίας Βλαχογιάννη

Ισες αλλά όχι ίδιες ευκαιρίες, με τη γραφίδα της Αιμιλίας Βλαχογιάννη

Ως Πρότυπα Σχολεία χαρακτηρίζονται όσα λειτουργούν υπό τέτοιες προϋποθέσεις ώστε να ικανοποιούν παιδαγωγικές ανάγκες, εφαρμόζοντας συγκεκριμένες θεωρίες και μεθόδους παιδαγωγικής και διδακτικής κατά τρόπο «υποδειγματικό». Ακολουθείται ένα συγκεκριμένο μοντέλο αγωγής που χρησιμεύει ως πρότυπο και επιζητείται να φοιτούν σε αυτό οι μαθητές με τη μέγιστη δυνατή απόδοση. Στα Πρότυπα Σχολεία εγγράφονται μαθητές, με κριτήριο την επίδοσή τους σε εξετάσεις. Στα Πειραματικά Σχολεία οι πειραματικές έρευνες γίνονται σε αντιπροσωπευτικό δείγμα, όχι σε ομοιόμορφο, κατασκευασμένο περιβάλλον, ώστε να είναι έγκυρες και να μπορούν να εφαρμοστούν αργότερα στα κανονικά σχολεία, άρα η επιλογή των υποψηφίων γίνεται με κλήρωση. Ποιο από τα δύο θεσμικά πλαίσια είναι «το καλύτερο»; Η απάντηση έχει πολλαπλά σκέλη. Το βασικό είναι ότι εξυπηρετούν άλλες ανάγκες. Αρα, κατά κανόνα, πρέπει να είναι χωριστά σχολεία με αρτιότητα στην υλικοτεχνική υποδομή. Η αγωγή, ως σκόπιμη επίδραση, αποβλέπει στην ενηλικίωση του νέου ανθρώπου με την εκδίπλωση και τη μορφοποίηση όλων των πτυχών της προσωπικότητάς του. Μάθηση δεν είναι μόνο η κατάκτηση και η οικειοποίηση γνώσης, αλλά η απόκτηση ικανοτήτων (φυσικών και πνευματικών), δεξιοτήτων, ενδιαφερόντων. Ο κάθε τύπος σχολείου επιδρά στη μορφοποίηση αυτών των πτυχών, μέσα από διαφορετικό πλαίσιο. Ολοι οι τύποι οφείλουν να υπάρχουν σε μια δημοκρατική κοινωνία, δομημένοι επιστημονικά και παιδαγωγικά. Ως διαφορετική οντότητα κάθε άνθρωπος, κατά τον Louis Legrand, έχει διαφορετικούς χρόνους και τρόπους μάθησης, επομένως χρήζει και διαφορετικής εκπαίδευσης. Συχνά η κοινωνία θαυμάζει ένα προικισμένο από γενετική κληρονομιά άτομο, ενώ συγχρόνως είναι προσκολλημένη στην έννοια της ισότητας. Παράλληλα εκατοντάδες χαρισματικοί μαθητές φοιτούν χωρίς να καλύπτονται οι ανάγκες τους και αρκετοί εμφανίζουν υποεπίδοση. Ερευνα της Εθνικής Επιτροπής για την Εξαιρετική Επίδοση στην Εκπαίδευση των ΗΠΑ αναφέρει ότι 50% των χαρισματικών και ταλαντούχων μαθητών δεν έχουν αντιστοιχία της διεγνωσμένης ικανότητάς τους με την επίδοσή τους στο σχολείο, ενώ αρκετοί το εγκαταλείπουν. Το φαινόμενο αυτό ερευνητές το ονομάζουν «σιωπηλή κρίση». Ισότητα δεν σημαίνει προώθηση του μέσου όρου, αλλά στήριξη των ατομικών αναγκών κάθε μαθητή, σύμφωνα τον Gardner (θεωρία πολλαπλής νοημοσύνης). Ερευνες – Goleman Report (1966) και Plowden Report (1967) – κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το σχολείο, όπως είναι δομημένο, αδυνατεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση όλων των παιδιών και ιδιαίτερα των προικισμένων που προέρχονται από χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα (οι οικονομικά εύρωστοι μαθητές εκδιπλώνουν τα ταλέντα τους σε καλά ιδιωτικά σχολεία). Οι εξετάσεις αποτελούν άκρως δημοκρατική συμμετοχή, οποιοσδήποτε έχει δικαίωμα να συμμετέχει (επιλογή), αφού η δημοκρατία δεν είναι συνώνυμη της ήσσονος προσπάθειας και της έλλειψης θεσμών αξιοκρατίας. Οι όροι gifted and talented έχουν γίνει ευρέως αποδεκτοί παγκοσμίως. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης υπάρχουν σχολεία-πιλότοι – «Ecole Pilot», «Pilot School» -, αντιστοιχούν με τα πρότυπα και χρησιμεύουν ως οδηγοί. Το σχολείο, ως κοινωνικός θεσμός, σεβόμενο τις δημοκρατικές αρχές του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος, οφείλει να εξασφαλίζει ίσες εκπαιδευτικές ευκαιρίες για όλα τα παιδιά, όχι ίδιες, ώστε να αναπτύξουν πλήρως το δυναμικό τους με τον δικό τους ρυθμό ανάπτυξης. Ειδικά σχολεία με έμφαση σε θεματικές περιοχές όπως μουσική, αθλητισμός, φυσικές επιστήμες, μαθηματικά έχουν ιδρυθεί διεθνώς. Στην Ελλάδα υπάρχουν Αθλητικά, Μουσικά Σχολεία (κλασικά σχολεία καταργήθηκαν), σχολεία για παιδιά με ειδικές ανάγκες, αλλά όχι για παιδιά με ειδικές ικανότητες. Το διεθνές κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι επιτάσσει την ενεργοποίηση διαδικασιών πολυπρισματικής σύγκρισης, υπερβατικής επιστημονικής και παιδαγωγικής ερμηνείας των δεδομένων, εμβάθυνση στα ερευνητικά κριτήρια μέσα από διαλεκτική σύνθεση, χωρίς ατεκμηρίωτη επιφανειακή «ευστροφία», «νεοφώτιστους αφορισμούς και δογματισμούς», ώστε να ληφθούν αποφάσεις για τη μελλοντική ελληνική εκπαίδευση, η οποία οφείλει να αποτελέσει...

Διαβάστε περισσότερα

Περί Αριστείας, δια της γραφίδας του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Περί Αριστείας, δια της γραφίδας του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Για τη γενιά μου, άλλη ελπίδα δεν υπήρχε από την προκοπή στα γράμματα. Αυτό το σύνδρομο μας το κληροδότησαν…

Διαβάστε περισσότερα

Τα δύο Πλήγματα της Πολιτείας κατα του Βαρβακείου

Μιχ. Σταθόπουλος καθηγητής Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών τ Υπουργού Δικαιοσύνης αποφοίτου Βαρβακείου   Το Βαρβάκειο ήταν (και είναι) ένα δημόσιο σχολείο. ‘Ηταν επίσης (και δεν είναι πια) ένα πρότυπο σχολείο. Και ακόμη ήταν (και είναι) ένα ιστορικό σχολείο. Aξιζε και αξίζει την υπoστήριξη και για τους τρεις αυτούς λόγους. Ως δημόσιο σχολείο προσφέρει, μεταξύ άλλων, εκπαίδευση δωρεάν. Διακρίσεις ανάλογα με την oικoνoμική κατάσταση της oικoγένειας των μαθητών δεν γίνονται. Η δημοκρατικότητα αυτή του δίνει (οπως και στα άλλα βεβαια δημόσια σχολεία) μια υπεροχή απέναντι στα ιδιωτικά σχολεία. Ως πρότυπο σχολείο επέλεγε, με αυστηρά αξιοκρατικό διαγωνισμό, τους μαθητές και τους διατηρούσε μόνο αν είχαν καλή (και πάνω) επίδοση στα μαθήματα. Ακόμη το μαθητικό δυναμικό του το ενίσχυε κόθε χρόνο με αριστείς από γυμνάσια της επαρχίας.   Αξιοκρατία… Η αξιοκρατία δεν είναι ασυμβίβαστη με τη δημοκρατική αρχή και ειδικότερα με την αρχή της ισότητας, όπως μερικοί φαίνεται να νoμίζoυν. Η επιβαλλόμενη ισότητα είναι αναλογική (όμοια μεταχείριση όμοιων περιπτώσεων). Ανωμαλία αποτελεί, αντίθετα, η ισοπέδωση ανόμοιων περιπτώσεων. ‘Οταν η φύση ή η κληρονομικότητα ή έστω και το περιβάλλον των παιδικών χρόνων πρoικίζει ένα μαθητή με περισσότερα πνευματικά προσόντα από έναν άλλο (ο οποίος φυσικά μπορεί να υπερέχει ή να έχει περισσότερη κλίση σε άλλα πεδία) και αυτό φαίνεται, συχνά, από πολύ νωρίς, η δημιουργία εκπαιδευτικών συνθηκών προσαρμοσμένων στις ικανότητές του και, άρα, πρόσφορων για την ανάπτυξη των μεγαλύτερων του μέσου όρου δυνατοτήτων του είναι και δίκαιη γι’ αυτόν και χρήσιμη για το κοινωνικό σύνολο. Τα πρότυπα σχολεία εξυπηρετούν αυτόν το σκοπό. Μια κοινωνία που θέλει να πάει μπροστά οφείλει να αξιοποιεί τις δυνάμεις της και γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνει έγκαιρα τα μέτρα της. Στην Ελλάδα ατυχώς υπάρχουν πολλές δυνάμεις που παραμένουν ανεκμετάλλευτες και μάλιστα δυνάμεις προερχόμενες από οικονομικά ασθενέστερες τάξεις. Κάνουμε ελάχιστα ακόμη και για τον εντοπισμό του έμψυχου αυτού πλούτου και την έγκαιρη ανάδειξη του. Η «Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή», όπως λεγόταν το σχολείο την εποχή της επιλογής των μαθητών με διαγωνισμό, είχε μαθητές από όλες τις κοινωνικές τάξεις, ίσως περισσότερους από τις ασθενέστερες. Τέλος, το Βαρβάκειο έχει ιστορία που φθάνει πίσω, ως πριν από την Ελληνική Επανάσταση. ‘Οταν ο νεαρός ναυτικός από τα Ψαρά, Ιωάννης Βαρβάκης, γεμάτος φλογερό ενθουσιασμό για την απελευθέρωση της πατρίδας, έπαιρνε μέρος στην επανάσταση των Ψαριανών υπέρ των Ρώσων στον ρωσοτουρκικό πόλεμο (μετατρέποντας το εμπορικό του πλοιάριο σε καταδρομικό και πυρπολικό) και διακρινόταν στη ναυμαχία του Τσεσμέ το 1770, σώζoντας μεταξύ άλλων τη ρωσική ναυαρχίδα που ήταν εκτεθειμένη στο πυρ ολόκληρης τουρκικής μοίρας και συμβάλλοντας στην καταστροφή του τουρκικού στόλου, δεν μπορούσε να φαντασθεί τη συνέχεια των ηρωικών του πράξεων. Ύστερα από πολλά χρόνια, αμειβόταν από τους ευγνώμονες Ρώσους, που δεν είχαν ξεxάσει, με την παραχώρηση δικαιωμάτων ατελούς αλιείας και παρασκευής χαβιαρίου στην Κασπία θάλασσα. Ετσι ο Βαρβάκης έγινε πλούσιος και έχοντας συλλάβει ποια ήταν, ίσως, η μεγαλύτερη ανάγκη του υπόδουλου γένους, ονειρευόταν να βοηθήσει στη μόρφωση του πληθυσμού, που ήταν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό του αναλφάβητος. Η μόρφωση ήταν ένα αγαθό που και ο ίδιος είχε στερηθεί στη δύσκολη παιδική του ηλικία. Τα χρόνια πέρασαν. Ήλθε η Επανάσταση του ’21. Ο γέροντας πια Βαρβάκης, συνεπαρμένος από την Επανάσταση, αισθάνθηκε, όπως φαίνεται από αλληλογραφία του με τον Καποδίστρια, ότι ήταν πια η κατάλληλη στιγμή και για μια άλλη, στο χώρο της Παιδείας αυτή, Ανάσταση. Με διαθήκη του το 1825 άφησε μεγάλο μέρος της περιουσίας του στο...

Διαβάστε περισσότερα

Πεθαίνοντας στο Βαρβάκειο

Σαμαράκης Αντώνης Συγγραφέας Απόφοιτος Βαρβακείου Γεννήθηκα στην Αθήνα στις 16 Αυγούστου 1919, γωνία Μαιζώνος και Χίου, κάτω από την πλατεία Βάθη, κοντά στο Σταθμό Λαρίσης. Πέθανα για πρώτη φορά στο Βαρβάκειο Γυμνάσιο μεταξύ Αθηνάς, Σοφοκλέους, Σωκράτους στην Κεντρική Αγορά στις 17 Μαρτίου 1933. Θα πεθάνω για δεύτερη, και τελειωτική ελπίζω, θωρώ άγνωστο προς το παρόν πότε και πού. Ας πάρω όμως τα πράγματα με τη σειρά. Δημοτικό πήγαινα στο 12ο στη σημερινή πλατεία Καραϊσκάκη, οδός Δεληγιώργη, όχι μακριά από το Σταθμό Λαρίσης. Ένα εκπληκτικό κτήριο, αυλή τεράστια, λουλούδια, φοίνικες. Διευθυντής ο Γεώργιος Καλασούντας, η κυρία Ελένη και η δεσποινίς Στέλλα δασκάλες. Όλοι λαμπροί, γλυκύτατοι. Τους έχω βαθιά ευγνωμοσύνη. Εξατάξιο το Δημοτικό, εξατάξιο το Γυμνάσιο. Αλλά τελειώνοντας την Τρίτη μου λένε θα φύγεις τώρα, έγινε νέος τύπος σχολείου. Το σχολαρχείο. Είχαν αρχίσει βλέπετε οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, και πού, θα πάω εγώ, ρωτάω. Οδός Ζαΐμη, στα Εξάρχεια, πίσω από το Πολυτεχνείο. Ιδέα δεν είχα πού πέφτουν αυτά. Πήγα τέλος πάντων, με βαριά καρδιά. Ε, δεν έληξε η σχολική χρονιά, καταργείται το σχολαρχεiο, ράβε ξήλωνε.   Στο 2ο Γυμνάσιο… Με στείλανε στο παράρτημα του 2ου Γυμνασίου στην πλατεία Κάvιγγος με Ακαδημίας. Το κεντρικό: ήταν Αχαρνών και Χέιδεν. Το εν λόγω παράρτημα ένα αρχαίο σπίτι, αίθουσες άθλιες, στο βάθος νεροχύτης και κουζίνα, εκεί, καθόμουν εγώ και άλλα 70-80 παιδιά, τα υπόλοιπα στα θραvία, σύνολο 130 τόσα παιδιά. Άντε να παρακολουθήσεις μάθημα. Στα θρανία αντί για δύο, τρεις και τέσσερις και αν ήταν κανένας παχουλούλης έπεφτε κάτω. Ήρθε ένα πρωί η συχωρεμένη η μάvα μου η Αντριάνα να πάρει τους βαθμούς. Αρμόδιος ο φυσικός μας Προβελέγγιος. Της λέει «ο γιος σου, κυρά μου, είναι σκράπας, τούβλο που λένε, δεν είναι για γράμματα». Και κλάμα η κυρία Αντριάνα!… «Που μένεις;» την ρωτάει. «Μαιζώνος και Xioυ, κοντά στο Σταθμό Λαρίσης, εκεί». «Το βρήκα! Να πας στο σταθμάρχη να τον παρακαλέσεις να βάλει τον Aντωνάκη σου να μάθει να συνδέει τα βαγόνια, αν βέβαια παίρνει στροφές το μυαλουδάκι του». Όταν για πρώτη φορά ανέβηκα την από πεντελικό μάρμαρο σκάλα του Βαρβακείου εκείνο το συννεφιασμένο πρωινό του Νοεμβρίου 1931, το παιδιά ήταν στο μάθημα. Στην κορυφή της σκάλας αντικρίζω τον vεφεληγερέτη Δία, τον Δημήτριο Γουδή, τον Γυμνασιάρχη. Ο Δημήτριος Γουδής κοιτάζει το Αποδεικτικό Σπουδών που μου είχαν δώσει στο παράρτημα του 2ου Γυμvασίου, συννεφιάζει κι αυτός σαν τον ουρανό. Εδώ παιδί μου στο Βαρβάκειο, τη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή, δεν βλέπω να έχεις μέλλον. Οι βαθμοί σoυ από την Πρώτη τάξη είναι για κλάματα. Το πολύ πολύ να καταφέρεις να μείνεις τον lούνιο μετεξεταστέος, οπότε θα φύγεις από το Βαρβάκειο για αλλού, αυτό εφαρμόζεται εδώ. Πολύ ενισχυτικό καλωσόρισμα, Κάτι λέξεις είπα με κόπο: «Θα προσπαθήσω, κύριε Γυμνασιάρχα». Και προσπάθησα. Όχι μόνο μετεξεταστέος δεν έμεινα, αλλά πέρασα με καλό βαθμό τη δευτέρα τάξη που πήγα στο Βαρβάκειο και από κει όλο άριστα, ας μου επιτραπεί να αναφέρω. Νόμιζα τότε ότι το άριστα κάνει τον άνθρωπο, λάθος. Ύστερα είδα ότι δεν είναι έτσι, πόσοι και πόσοι τύραννοι, εγκληματίες πολέμου, επιστήμονες αφοσιωμένοι στην ανακάλυψη και παραγωγή νέων όπλων μαζικού θανάτου, και πολλά άριστα έχουν και άλλους τίτλους. Το απολυτήριό μου ήταν με άριστα 8 4/12, το έλλειμμα από την καθηγήτρια των τεχνικών Άννα Παρπαρία που επέμενε να φτιάχνω με χαρτόνια κουτάκια, δεν τα κατάφερνα. Η όλη εξέλιξή μου έγινε χάρη ιδιαίτερα στο φιλόλογο της δευτέρας Χρήστο Παπαναστασίου, που με περιέβαλε με πολλή...

Διαβάστε περισσότερα

Από Κον Σαραντόπουλον πρώην Πρόεδρο Συλλόγου Αποφοίτων Βαρβακείου Αθήνα 6 Νοεμβρίου 2000

Προς τον Κ. Μάριο Μπαχά, Πρόεδρο του Συλλόγου Αποφοίτων Βαρβακείου Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, Με την ευκαιρία της παρούσης, θα ήθελα και εγώ προσωπικά να ενισχύσω την τόσο δύσκολη προσπάθεια που γίνεται για την επαναφορά των παλαιών προτύπων σχολείων, το θεσμό για τον οποίον αυτά δημιουργήθηκαν από τους δωρητές και τους εμπνευστές τους. Σχολεία όπως ήταν η Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή, η Αναργύριος Σχολή στις Σπέτσες, το Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών, και άλλες. Είναι γνωστό ότι αυτά τα σχολεία προσέφεραν, χωρίς καμία ιδιαίτερη οικονομική δαπάνη την καλύτερη παιδεία που είχε ποτέ η Ελλάδα, με αποτέλεσμα να έχουν αποφοίτους λαμπρούς σημερινούς επιστήμονες, πολιτικούς, επιχειρηματιές. Το σύστημα αυτό στηριζόταν σε δύο βασικές αρχές: Πρώτον η εισαγωγή των μαθητών γινόταν με διαφανείς διαδικασίες και σκληρό ανταγωνισμό κατόπιν δημοσίων εξετάσεων. Τα παιδιά αυτά προήρχοντο από όλη την επικράτεια. Από χίλιους μαθητές, στην αρχή υπήρχε χώρος μόνο για ογδόντα. Αργότερα όταν δημιουργήθηκαν περισσότερες θέσεις οι μαθητές έγιναν 120 και 160 και έτσι δημιουργήθηκαν 4 τμήματα των σαράντα μαθητών. ‘Ετσι, είχαμε τους καλύτερους μαθητές, αποφοίτους του Γυμνασίου. Ολο αυτά βέβαια αφορούν το Βαρβάκειο, αλλά από όσο γνωρίζω κάτι ανάλογο ίσχυε και για τα άλλα σχολεία αυτής της κατηγορίας. Δεύτερον οι καθηγητές, οι οποίοι ήταν επίσης δημόσιοι υπάλληλοι, ήταν οι καλύτεροι στον κλάδο, γιατί για να διδάξουν στα πρότυπα σχολεία έπρεπε να παρακολουθήσουν το διδασκαλείο μέσης εκπαίδευσης και να περάσουν από δύσκολες εξετάσεις. Γνωστά είναι τα ονόματα καθηγητών όπως οι Τόγκας, Αδαμόπουλος, Πασάς στα μαθηματικά, Μάζης στην Φυσική, Λιόσης στην Χημεία και τόσοι άλλοι που δεν ενθυμούμαι και οι οποίοι πραγματικά διακρίθηκαν. Μα δεν ήταν μόνο αυτά τα μαθήματα στα οποία υπήρχαν διακεκριμένοι καθηγητές. Σε όλα τα μαθήματα τα παιδιά είχαν την δυνατότητα να πάρουν μία άριστη παιδεία.Οι εν λόγω καθηγητές δεν ετύγχαναν καλύτερων αποδοχών από τους άλλους συναδέλφους τους. Γι’ αυτούς ήταν τιμητική διάκριση να διδάσκουν στα πρότυπα σχολεία. Είχαν βεβαίως το σοβαρότατο πλεονέκτημα έναντι των άλλων, αυτό του αμεταθέτου. Δεν είχαν καμία μετακίνηση, ούτε σε άλλα σχολεία εντός της περιφέρειας, ούτε στην επαρχία. Αυτά τα δύο στοιχεία έκαναν τα πρότυπα σχολεία ονομαστά. Σήμερα αυτά τα σχολεία έπαψαν να είναι πρότυπα. Οι μαθητές εισάγονται με κλήρο, ένας θεσμός τελείως καταστροφικός για τον υγιή ανταγωνισμό. Με τον τρόπο αυτό πέφτει το μέσο επίπεδο όλων των μαθητών και κατ’ επέκταση όλης της παιδείας. Δεν χρειάζεται να σας αναφέρω παραδείγματα εξωφρενικά, κατά την άποψη μου. Κατά την περίοδο μου ήμουν και εγώ Πρόεδρος του Συλλόγου Αποφοίτων του Βαρβακείου, είχα επαφή με τα όσα συνέβαιναν στο χώρο των σχολείων και έτσι είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσω εμπειρία, μέσα από την από την οποία έχω να προσθέσω και κάτι άλλο. Η αντίληψη ότι στο Βαρβάκειο πήγαιναν τα παιδιά των πλουσίων ήταν εντελώς εσφαλμένη. Σ’αυτό το σχολείο υπήρχαν παιδιά από όλες τις οικονομικές βαθμίδες της κοινωνίας. Μόνο που στο σχολείο αυτό, τα κριτήρια δεν ήταν οικονομικά. Το κριτήριο ήταν το πνευματικό επίπεδο, η εργατικότητα και η εξυπνάδα των μαθητών. Αυτά τα προσόντα κατέτασσαν τους μαθητές στις επίλεκτες ομάδες των 40 στο Βαρβάκειο. Ηταν αδύνατον να επιβιώσεις μέσα σε μία σκληρή παιδεία, αν δεν είχες όλα αυτά τα προσόντα. Τότε δεν έπαιζε ρόλο ούτε το ντύσιμο, ούτε ποιός είσαι, σημασία είχε να είσαι άριστος μαθητής. Και την εποχή εκείνη οι μαθητές κατέβαλαν τεράστιες προσπάθειες για να μπορούν να είναι άριστοι, διότι ούτε ιδιαίτερα μαθήματα υπήρχαν, ούτε άλλα βοηθήματα. Κατά την γνώμη μου, υπάρχει άλλο ένα...

Διαβάστε περισσότερα

Νους Υγειής εν σώματι υγιεί

Δημήτρης Στεφάνου – Σωτήρης Ζησόπουλος Τι μας μαθαίνανε στο Βαρβάκειο εκτός από το να γίνουμε καλοί επιστήμονες ; Νους υγειής εν σώματι υγειεί. Με αυτό το μότο οι γυμναστές του Βαρβακείου δεν αρκούντο μόνο στο μάθημα της γυμναστικής αλλά παρότρυναν τους μαθητές να ασχοληθούν και με τον αθλητισμό. Ο Γεώργιος Δροσίνης αναφέρει ότι επειδή η αυλή στο κτίριο της οδού Αθηνάς δεν ήταν επαρκής οι μαθητές γυμνάζονταν στο Πεδίο του Αρεως, που τότε ήταν τόπος ασκήσεων για τους μαθητές της Σχολής Ευελπίδων, και έτσι είχαν χώρο για να ασχοληθούν και με αγωνίσματα στίβου. Οι επιδόσεις των μαθητών-αθλητών άγγιζαν τα όρια των μεγάλων αθλητών. Προπολεμικά, στους πανσχολικούς αγώνες, η ομάδα στίβου του Βαρβακείου κέρδισε το άγαλμα της Νίκης που ήταν το μεγάλο έπαθλο στο αγώνισμα του «τριαγμού». Ο Τριαγμός ήταν ένα σύνθετο αγώνισμα που αποτελείτο από μία κούρσα δρόμου 60 μέτρων, ρίψη εφηβικού λίθου και άλμα σε ύψος με κατ’ ευθεία φορά χωρίς στροφή του κορμού. Τα τρία αυτά αγωνίσματα είχαν ένα ωρισμένο ελάχιστο όριο επιδόσεων το καθένα που έπρεπε να το πετύχουν όλοι ανεξαρτήτως οι μαθητές της σχολικής ομάδας. Η σχολική ομάδα που θα πρώτευε επί τρία συνεχή χρόνια στο αγώνισμα του Τριαγμού έπαιρνε το έπαθλο. Το άγαλμα της Νίκης μαζί με τα άλλα έπαθλα των μαθητών από ατομικά αγωνίσματα κοσμούσαν την μεγάλη αίθουσα του σχολείου στην οδό Αθηνάς και που δυστυχώς χάθηκαν στην πυρκαγιά κατά τα Δεκεμβριανά. Μεταπολεμικά οι εξαίρετοι γυμναστές του Βαρβακείου Ευστρ. Μουζάλας, Νικ. Κοναξής και Γρηγ. Σταμούλης παρ’ όλη την έλλειψη προαυλίου στο κτίριο της Κωλέττη για το μάθημα της γυμναστικής και χώρου για άθληση των μαθητών, κατάφεραν να συγκροτήσουν αξιόλογες ομάδες στίβου, βόλλεϋ και μπάσκετ. Οι μαθητές-αθλητές προπονούντο στον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο και στον Εθνικό Γυμναστικό Σύλλογο που ευγενώς παραχωρούσαν τους χώρους τους. Η εφημερίδα ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ στο φύλλο της 16ης Νοεμβρίου 1950 αφιέρωσε ένα πολύστηλο ρεπορτάζ για τον αθλητισμό στο Βαρβάκειο όπου μεταξύ άλλων γράφει « οι μαθητές γυμνάζονται πάνω σε τσιμέντο και σε ανήλιους χώρους. Και όμως οι μαθητές αυτοί υπόσχονται ότι θα γίνουν ταλέντα». Από αυτούς τους μαθητές-ταλέντα ας αναφέρουμε τον Βαλκανιονίκη Νίκο Αναγνωστόπουλο, πρώην Βουλευτής και Γεν. Γραμματέας Νέας Γενηάς και τον πρωταθλητή κολύμβυσης στην κατηγορία εφήβων και μετέπειτα αρρένων στα 100 και 200 μέτρα πρόσθιο Βλάντικ Νελαβίσκυ. Στην μνήμη των παλαιών αποφοίτων είναι χαραγμένοι οι συναρπαστικοί αγώνες μπάσκετ για το σχολικό πρωτάθλημα αθλοπαιδιών. Οι σχολικές ομάδες λόγω της συμμετοχής σ’ αυτές παικτών μεγάλων αθηναϊκών σωματείων) ήσαν αρκετά ισχυρές και οι συναντήσεις αμφίρροπες. Στην ΑΘΛΗΤΙΚ’Ε ΗΧΩ της 27ης Φεβρουαρίου 1950 διαβάζουμε το αποτέλεσμα του τελικού αγώνα Ε’ Γυμνάσιον- Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή 28-17, ενώ την επόμενη χρονιά στον τελικό η Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή ανακυρήχθηκε πρωταθλητής κερδίζοντας το Ε’ Γυμνάσιο με 46-32 στο γήπεδο του Πανελληνίου. Και η ανταμοιβή από το σχολείο το κέρασμα μιάς λεμονάδας στο καφενείο γωνία Πατησίων και Κονδρικτώνος από τον Διευθυντή τον αείμνηστο Θεόδωρο Πασσά. Στο Ε’ Γυμνάσιο έπαιζε τότε ο Αριστείδης Ρουμπάνης της θρυλικής ομάδας του Πανελληνίου και στο Βαρβάκειο ο Αγγελος και Θεοφάνης Λαναράς του Τρίτωνα, ο Ντίνος Παπαδήμας κι’ αυτός της θρυλική ς ομάδας του Πανελληνίου, ο Δημήτρης Βρεττάκος, ο Λάμπρος Κοτσίρης, ο Δημήτρης Στεφάνου αθλητής κι’ αυτός του Πανελληνίου και ο Κώστας Φινές πρωταθλητής του άλματος τριπλούν στους σχολικούς αγώνες το 1951. Ο Σύλλογος Αποφοίτων θέλοντας να είναι συνεχιστής της παράδοσης του να έχει το Βαρβάκειο ισχυρή ομάδα μπάσκετ θέσπισε ετήσιο αγώνα μεταξύ...

Διαβάστε περισσότερα